Is weinig beweging dodelijker dan overgewicht?

foto bij artikel Is weinig beweging dodelijker dan overgewicht?

Nieuws onder de loep

Twintig minuten per dag wandelen kan genoeg zijn om enkele jaren aan je leven toe te voegen. Een grootschalige Europese studie heeft aangetoond dat inactiviteit een belangrijkere oorzaak is van vroegtijdige sterfte dan overgewicht.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Een grootschalig Europees onderzoek volgde 116.980 mannen van gemiddeld 52,6 jaar en 217.181 vrouwen van gemiddeld 51,2 jaar, zonder kanker of hartziekte, voor een periode van 12 jaar (1). Bij het begin van de studie werden alle mensen gewogen en gemeten: op basis daarvan werd zowel hun body mass index als heupomtrek berekend. Daarnaast vulden de deelnemers een zeer uitgebreide vragenlijst in over hun leefgewoonten en hun fysieke activiteiten. Op basis van de fysieke activiteit, zowel thuis, tijdens het werk als recreatief, werden de deelnemers in 4 categorieën ondergebracht: actief, matig actief, matig inactief en inactief. Daarnaast werden categorieën gemaakt naargelang hun gewicht en heupomtrek.

Twaalf jaar later werd gekeken wie nog in leven was. Ruim 11.000 mannen en iets meer dan 10.000 vrouwen waren inmiddels overleden. Er waren duidelijk minder vroegtijdige sterftes in de categorie ‘matig inactief’ in vergelijking met ‘inactief’, onafhankelijk van gewicht en heupomtrek. De onderzoekers berekenden dat het vermijden van totale inactiviteit het risico op vroegtijdig overlijden reduceert met 7,35 procent. Het vermijden van obesitas verminderde dit risico met 3,66 procent. Theoretisch betekent dit dus dat vermijden van inactiviteit een dubbel zo groot effect heeft als vermijden van zwaarlijvigheid.

Bron

(1) Ekelund U, Ward HA, Norat T, et al. Physical activity and all-cause mortality across levels of overall and abdominal adiposity in European men and women: the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition Study (EPIC). The American Journal of Clinical Nutrition. Published online January 14 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat hier om een theoretische berekening, maar die is wel gebaseerd op een grootschalig onderzoek, wat de kans op een juiste conclusie vergroot. Bovendien werd de mogelijke invloed van heel wat factoren, waaronder roken en alcohol, uitgesloten. De studie heeft echter één grote beperking: gewicht, heupomtrek en mate van activiteit werden slechts één keer geëvalueerd, namelijk in het begin van de studie. De onderzoekers gingen er van uit dat zowel gewicht en activiteitsgraad gedurende 12 jaar constant bleef, maar dat is eerder onwaarschijnlijk. Deze beperking maakt de berekeningen weer onwaarschijnlijker.

Eigenlijk bevestigt deze studie wat we al lang weten: je moet regelmatig bewegen; dan leef je langer. Daarenboven moet je zwaarlijvigheid vermijden; dan heb je ook meer kans op een langer leven. Hoe beide zich tegenover elkaar verhouden, is van minder belang.

Conclusie

Deze studie toont aan dat regelmatig bewegen de vroegtijdige sterfte vermindert, mogelijk iets meer dan het vermijden van overgewicht.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/01January/Pages/Inactivity-twice-as-deadly-as-obesity.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 16/01/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Is langdurige antibioticatherapie zinvol voor chronische Lyme?

foto bij artikel Is langdurige antibioticatherapie zinvol voor chronische Lyme?

Nieuws onder de loep

In de krant lazen we een kritische beschouwing over de behandeling van ‘chronische Lyme’ en de controverse die errond heerst. Volgens een woordvoerder van de patiëntenvereniging Time for Lyme (www.timeforlyme.eu) zouden de huidige richtlijnen voor de behandeling achterhaald zijn.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Het leek ons aangewezen om de bestaande praktijkrichtlijnen van naderbij te bekijken. Op de voor iedereen toegankelijke wetenschappelijke website www.ebmpracticenet.bevonden we een praktijkrichtlijn van 2011. In 2013 werd een uitgebreid rapport over Lyme door de Nederlandse Gezondheidsraad gepubliceerd. (1) Bij de opmaak ervan werden ook Nederlandse Lyme-patiënten nauw betrokken. We vatten de belangrijkste elementen met betrekking tot chronische Lyme uit deze teksten hieronder samen.

Bron

(1) http://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/201312E_A_closer_look_at_Lyme_disease.pdf

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Wie door een teek gebeten wordt, kan geïnfecteerd geraken met de Borrelia bacterie, die de ziekte van Lyme veroorzaakt. De ziekte kan zich voordoen als een huiduitslag, of meer zeldzaam als een ontsteking van gewrichten of zenuwen. Dit zijn objectief waarneembare afwijkingen die vlot kunnen behandeld worden met antibiotica. Soms kunnen er maanden of zelfs jaren na de tekenbeet (opnieuw) afwijkingen optreden. Deze kunnen gepaard gaan met hoofdpijn, spierpijn en algemene vermoeidheid. Ook in deze laattijdige gevallen kan de diagnose meestal gesteld worden aan de hand van de typische huidafwijkingen, eventueel aangevuld met een bloedonderzoek.

Bij sommige mensen met klachten van hoofdpijn, spierpijn en/of algemene moeheid, die geen andere objectief waarneembare verschijnselen van Lyme vertonen, worden deze toch toegeschreven aan een eerder opgelopen besmetting met Borrelia. Men spreekt in die gevallen van ‘chronische Lyme’. Hier gaat het schoentje echter wringen, omdat hoofd- en spierpijn of vermoeidheid zeer courant voorkomende klachten zijn, waarbij vaak geen precieze medische oorzaak gevonden wordt.

Uit de hierboven geciteerde teksten blijkt dat er zeer ernstig moet getwijfeld worden of een chronische Lyme wel degelijk bestaat. Zelfs indien bloedtesten erop wijzen dat de betrokkene ooit besmet werd, betekent dit nog niet dat de huidige symptomen ermee verband houden. Bovendien blijken er meerdere soorten bloedtesten voor Lyme te bestaan die niet alle even betrouwbaar zijn. Het volstaat voor een patiënt of een arts die absoluut de diagnose van Lyme wil bevestigd zien om meerdere bloedtesten te laten uitvoeren in verschillende laboratoria. De kans is groot dat er wel eentje postief uitdraait.

Zelfs indien de chronische klachten het gevolg zouden zijn van Lyme, dan is er geen enkele studie die aantoont dat een maandenlange antibioticatherapie zinvol is. Integendeel: een dergelijke behandeling blijkt eerder schadelijk.

Conclusie

Klachten als hoofdpijn, spierpijn en moeheid kunnen wetenschappelijk gezien niet aan Lyme toegeschreven worden. Er is geen enkel bewijs dat het maandenlang gebruik van antibiotica nuttig is. Integendeel, het berokkent eerder schade.

klokje bij datum van publicatie verschenen op 21/01/2015 | Cebam | geschreven door Hans Van Brabandt

Zijn hoge hakken verantwoordelijk voor knie-artrose?

foto bij artikel Zijn hoge hakken verantwoordelijk voor knie-artrose?

Nieuws onder de loep

Dat hoge hakken alles behalve een zegen zijn voor je voeten, zal niemand verbazen. Maar volgens nieuw onderzoek van de Universiteit van Stanford verhogen ze ook het risico op knie-artrose in het latere leven.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Het gaat om een onderzoek van de Amerikaanse Stanford University, uitgevoerd bij 14 gezonde vrouwen die deelnamen aan twee tests (1). In een eerste test werd onderzocht in hoeverre hoge hakken (tussen 3,8 en 8,3 cm) het wandelpatroon beïnvloeden in vergelijking met een paar sportschoenen. In de tweede test droegen de vrouwen een vest die 20 procent toevoegde aan hun lichaamsgewicht en werd de wandelstijl opnieuw geëvalueerd. De onderzoekers stelden vast dat hoge hakken de wandelstijl duidelijk veranderen: vrouwen buigen hun knieën meer in bepaalde fasen tijdens het wandelen, net zoals mensen met knie-artrose dat doen. De knieën zijn vaker gebogen wanneer de voeten de grond raken. Ze wandelen ook trager. Het extra gewicht veranderde daar weinig aan. De onderzoekers besloten dat de wandelstijl bij hoge hakken overeenkomsten vertoont met de wandelstijl van ouderen met knie-atrose. Hypothetisch zouden veranderingen in knie-dynamica (de wijze waarop je je knieën buigt tijdens het stappen) het kraakbeen in de knie vroegtijdig kunnen beschadigen met artrose tot gevolg. De onderzoekers besluiten dat veelvuldig dragen van hoge hakken een risicofactor zou kunnen zijn voor knie-artrose in het latere leven.

Bron

(1) Titchenal MR, Asay JL, Favre J, et al. Effects of high heel wear and increased weight on the knee during walking. Journal of Orthopaedic Research. Published online December 22 2014

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het is logisch dat hoge hakken geen weldaad zijn voor de gewrichten, daar is geen studie voor nodig. Dit onderzoekje, met slechts 14 vrouwen, vindt echter geen oorzakelijk verband tussen dragen van hoge hakken enerzijds en het ontstaan van knie-atrose anderzijds. Wat ongetwijfeld ook een rol speelt, is de tijd dat je hoge hakken draagt: sporadisch of dagelijks? Het zou interessant zijn om na te gaan of vrouwen met knie-atrose in hun jongere jaren frequent hoge hakken droegen. Daarover geeft deze beperkte studie geen informatie.

Dat neemt niet weg dat veelvuldig dragen van hoge hakken niet gezond is voor de voeten. De voetproblemen (eeltvorming, knobbels) bij deze vrouwen zijn genoegzaam bekend. Het is niet uitgesloten dat ook de knieën hiervan afzien. Wie graag hoge hakken draagt, kan ze daarom best bewaren voor speciale gelegenheden, stellen podologen, en comfortabele, platte(re) schoenen verkiezen voor dagelijks gebruik. Zo spaar je je voeten, en wie weet, ook je knieën.

Conclusie

Dit onderzoek toont aan dat het dragen van hoge hakken (tussen 3,8 en 8,3 cm) het wandelpatroon beïnvloedt: je knieën gaan anders buigen, wat op termijn een negatieve impact zou kunnen hebben op het kniegewricht. Meer onderzoek is nodig om dit te bevestigen.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/01January/Pages/Wearing-killer-high-heels-could-lead-to-osteoarthritis.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 19/01/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Worden mensen sneller verkouden bij slecht weer?

foto bij artikel Worden mensen sneller verkouden bij slecht weer?

Nieuws onder de loep

Het is eindelijk bewezen dat mensen sneller verkouden worden als het ook koud is buiten, schreven enkele nieuwssites. Vroeger dacht men dat dat een fabeltje was. Klopt die bewering wel?

Waar komt dit nieuws vandaan?

Wetenschappers weten al langer dan 50 jaar dat verkoudheidsvirussen makkelijker vermenigvuldigen in cellen van het neusslijmvlies dan in de longen. Alleen weten ze niet hoe dat komt. Een nieuwe studie, een laboratoriumonderzoek gevoerd aan de befaamde Amerikaanse Yale University, licht een tipje van de sluier op. (1) In het neusslijmvlies heersen temperaturen van 33 tot 35°C, terwijl het in de longen een paar graden warmer is, namelijk 37°C. De onderzoekers brachten muizencellen uit het slijmvlies van de luchtwegen in laboratoriumschaaltjes in contact met een veel voorkomend verkoudheidsvirus. In één reeks schaaltjes bedroeg de temperatuur 33°C en in een tweede reeks 37°C. De muizenluchtwegcellen in de warmere schaaltjes produceerden meer verdedigingseiwitten tegen het virus dan in de koudere schaaltjes. Met andere woorden, door de warmte konden de cellen zich beter verweren tegen de virussen. Dat verklaart gedeeltelijk waarom verkoudheidsvirussen het neusslijmvlies infecteren en dieper in de luchtwegen en longen meestal geen problemen veroorzaken.

De onderzoekers suggereren dat dit mogelijk een verklaring biedt waarom verkoudheden vooral bij koud weer opduiken en dat moeders raad, je warm induffelen om niet ziek te worden, misschien zo slecht niet is. Maar ze voegen er aan toe dat het voorbarig is om conclusies te trekken.

Bron

(1) Foxman EF, Storer JA, Fitzgerald ME, et al. Temperature-dependent innate defense against the common cold virus limits viral replication at warm temperature in mouse airway cells. PNAS. Published online January 5 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat om een laboratoriumstudie, dan nog met cellen uit de luchtwegen van muizen. De vaststellingen kan je niet zo maar extrapoleren naar mensen. Bovendien moeten nieuwe resultaten ook steeds bevestigd worden in vervolgonderzoek: de resultaten moeten reproduceerbaar zijn.

De temperatuur in de neus is kouder dan diep in de longen, onafhankelijk van de buitentemperatuur. Deze studie toont niet aan dat ‘slecht weer’ een verkoudheid bespoedigt, maar enkel dat slijmvliescellen van muizen zich bij hogere temperaturen beter verdedigen tegen één welbepaald verkoudheidsvirus.

De beste manier om een verkoudheid te voorkomen is je handen veelvuldig wassen.

Conclusie

Dit onderzoek geeft niet aan dat je sneller verkouden wordt bij kouder weer, maar toont enkel waarom slijmvliescellen diep in de longen zich beter verdedigen tegen een infectie door een verkoudheidsvirus. Voorlopig enkel in een laboratoriumonderzoek metmuizencellen.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/01January/Pages/Why-common-cold-may-thrive-at-low-temperatures.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 08/01/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Hebben wetenschappers een nieuw antibioticum ontdekt?

foto bij artikel Hebben wetenschappers een nieuw antibioticum ontdekt?

Nieuws onder de loep

Wetenschappers hebben een nieuw antibioticum ontdekt dat ernstige infecties kan uitschakelen zonder waarneembare weerstand. Dat stond althans in de krant.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Wetenschappers hebben een methode ontwikkeld om grondbacteriën te kweken die niet in een lab konden gekweekt worden en ze zijn er vervolgens in geslaagd ze te isoleren voor verder onderzoek. Op die manier werden met behulp van biotechnologie een aantal nieuwe bacteriestammen ontwikkeld waarvan sommige natuurlijke antibiotica produceren (1). Eén van die natuurlijke antibiotica is veelbelovend en werd verder onderzocht bij proefmuizen. Deze belofte, teixobactine genaamd, doodt bij proefmuizen grampositieve bacteriën, waaronder de ziekenhuisbacterie MRSA en de Kochbacil (die tuberculose veroorzaakt). Beide laatsten zorgen voor veel kommer en kwel en voor resistentieproblemen tegenover klassieke antibiotica (d.w.z. dat die vaak niet meer werken). Nieuw aan teixobactine is dat het inwerkt op vetmoleculen die de bacteriële celwand vormen: dat is een heel ander werkingsmechanisme dan bij de gangbare antibiotica. Door de celwand te beschadigen, kunnen bacteriën zich niet langer vermenigvuldigen. De doelwitbacteriën lijken daartegen geen verweer te kunnen opbouwen. Het is nu afwachten of teixobactine ook bij mensen werkt.

Bron

(1) Ling LL, Schneider T, People AJ, et al. A new antibiotic kills pathogens without detectable resistance. Nature. Published online January 7 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat hier om een belangrijke ontdekking waarbij, voor het eerst sinds 30 jaar, een molecule geïdentificeerd werd die kan leiden tot een gloednieuw antibioticum met een nieuw aangrijpingspunt (de vetmoleculen), dat een wapen kan vormen tegen een aantal bacteriën waarop de huidige antibiotica geen vat meer hebben.

Zo ver zijn we echter nog niet. Hoe veelbelovend ook, dit onderzoek moet herhaald worden en vervolgens moet onderzocht worden of teixobactine veilig en werkzaam is bij mensen. Teixobactine zal geen oplossing bieden voor het hele resistentieprobleem, want de nieuwkomer werkt enkel bij grampositieve bacteriën en niet tegen de gramnegatieve, die ook weerstandig kunnen worden aan bacteriën.

Een bijkomende kanttekening is dat de wetenschappers die betrokken waren bij de ontwikkeling van teixobactine eveneens auteurs zijn van deze nieuwe studie. Ze zien de resultaten mogelijk door een roze bril.

Als het de goede kant uit gaat, zal het nog jaren duren vooraleer het nieuwe antibioticum op de markt komt.

Conclusie

Wetenschappers hebben een potentieel nieuw antibioticum ontdekt, maar het is nog te vroeg om victorie te kraaien. In de komende jaren zal verder onderzoek moeten uitwijzen of teixobactine inderdaad een oplossing biedt tegen een aantal bacteriën waar we geen antibiotica meer tegen hebben.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/01January/Pages/New-game-changing-antibiotic-discovered.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 13/01/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst