Helpt paracetamol niet tegen lage rugpijn en artrose?

foto bij artikel Helpt paracetamol niet tegen lage rugpijn en artrose?

In het nieuws

Paracetamol is wereldwijd het meest gebruikte medicijn bij lage rugpijn en artrose van de heup of de knie, maar het geneesmiddel helpt onvoldoende. Dat blijkt uit een onderzoek van de universiteit van Sidney.

Waar komt dit nieuws vandaan?

De Australische onderzoekers namen alle goed uitgevoerde studies over de impact van pijnstiller paracetamol op rugpijn en op artrose van knie en heup bij elkaar. In totaal gaat het om 13 goed uitgevoerde studies, zogenaamde RCT’s (gerandomiseerde klinische studies) (1). Drie daarvan onderzochten de effecten van paracetamol bij lage rugpijn en tien bij artrose van knie en heup.

Uit de analyse van al deze gegevens komen de onderzoekers tot de conclusie dat paracetamol niet beter werkt dan placebo bij lage rugpijn, wat betreft intensiteit van pijn, bewegingsbeperking en kwaliteit van leven. En dat het enkel lichtjes helpt bij pijn door artrose van knie en heup.

De onderzoekers suggereren dat het tijd wordt om de plaats van paracetamol, als eerstekeuzebehandeling bij lage rugpijn en artrose, te herzien.

Bron

(1) Machado GC, Maher CG, Ferreia PH, et al. Efficacy and safety of paracetamol for spinal pain and osteoarthritis: systematic review and meta-analysis of randomised placebo controlled trials (PDF, 672kb). BMJ. Published online March 31 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Zelfs al gaat het om een zeer goed uitgevoerde analyse, de kwaliteit staat of valt toch met de studies die hier werden samengevoegd. Wat lage rugpijn betreft, waren er drie. De eerste was erg klein: slechts 36 patiënten met chronische lage rugpijn (pijn die langer dan 6 maanden duurt). De tweede betrof 113 mensen met acute lage rugpijn en keek enkel naar de effecten van paracetamol na 2 en 4 dagen gebruik van de pijnstiller. De derde studie ging na of je sneller herstelt van rugpijn met paracetamol in vergelijking met placebo. De evidentie voor de effecten van paracetamol bij lage rugpijn is daardoor niet erg groot en moet verder onderzocht worden. Te meer omdat zeer veel mensen de pijnstiller gebruiken in deze indicatie en paracetamol weinig nevenwerkingen heeft.

Wat artrose betreft, vonden de onderzoekers wel een lichte verbetering.

Het is duidelijk dat mensen met rugpijn en artrosepijn ook andere maatregelen moeten nemen om de pijn te verlichten, zoals voldoende bewegen. Een pijnstiller alleen zal nooit voldoende zijn.

Conclusie

Er zijn twijfels over de effecten van paracetamol bij lage rugpijn. Daarom worden de richtlijnen over de populaire pijnstiller, die in deze indicatie als eerstekeuzebehandeling geldt, momenteel herbekeken. Wat artrose betreft, is er wel een beperkt gunstig effect.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/04April/Pages/Paracetamol-not-effective-for-lower-back-pain-or-arthritis.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 10/04/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Kunnen honden prostaatkanker in urine ruiken?

foto bij artikel Kunnen honden prostaatkanker in urine ruiken?

In het nieuws

Honden kunnen met een betrouwbaarheid van 98 procent de diagnose van prostaatkanker stellen door aan de urine van de patiënt te snuffelen. Dat blijkt uit een nieuwe studie van het urologisch onderzoekscentrum in Milaan.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker onder mannen in België. Om een diagnose te stellen is een biopsie nodig en dat is een vervelende ingreep. Deze studie ging na of honden prostaatkanker kunnen ruiken in urinestalen.

Voor het onderzoek kregen twee honden de urine van 900 mannen voorgeschoteld (1). 360 van hen hadden prostaatkanker, de andere 540 waren gezond. Eén hond had het in 98,7 procent van de gevallen bij het rechte eind, de andere hond haalde een score van 97,6 procent. De honden herkennen de vluchtige organische bestanddelen in de urine die prostaatkanker markeren.

Bron

(1) Taverna G, Tidu L, Grizzi F et al. Olfactory System of Highly Trained Dogs Detects Prostate Cancer in Urine Samples. The Journal of Urology 2015; Vol. 193, 1382-1387. doi: 10.1016/j.juro.2014.09.099

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Voor deze studie werden twee honden uitgebreid getraind in het herkennen van urine van patiënten met prostaatkanker. Na de training kregen beide honden alle stalen in een willekeurige volgorde voorgezet. De resultaten zijn spectaculair: de honden duiden bijna alle stalen van patiënten wel aan en die van gezonde personen niet. De beschrijving van deze studie is op een aantal cruciale punten echter niet duidelijk, waardoor we vraagtekens moeten zetten bij de resultaten.

Zo is de studie gedaan bij personen van wie op voorhand al gekend was of ze wel of geen prostaatkanker hadden. Zulke studies geven vaak betere resultaten dan studies waar de diagnose op voorhand niet gekend is. Voor een goede vergelijkbaarheid zouden alle mannen met prostaatkanker op dezelfde manier gediagnosticeerd moeten zijn, om zeker te weten dat iedereen daadwerkelijk deze ziekte had. Of dat hier het geval was, is niet duidelijk beschreven.

Daarnaast is het niet duidelijk of het onderzoek goed geblindeerd was, zodat de honden tijdens de testen niet werden beïnvloed. Tot slot, na iedere foute diagnose werd hetzelfde staal, samen met enkele andere, opnieuw getest. Hoewel deze hertesten niet werden meegenomen tijdens de analyse, betekent dat wel dat de procedure niet hetzelfde was bijalle stalen. Samenvattend: deze studie is op een aantal belangrijke punten onvoldoende duidelijk, zodat we vertekening van de resultaten niet kunnen uitsluiten.

In 2014 is een vergelijkbare studie met honden uitgevoerd, waarbij de onderzoekers zo strak mogelijk de procedure van een geblindeerd experiment volgden (2). Alle patiënten met prostaatkanker waren op eenzelfde manier gediagnosticeerd en de testen werden blind uitgevoerd en gecontroleerd door een onafhankelijk persoon. Deze auteurs concludeerden dat twee honden na een uitgebreide training hadden geleerd urine van patiënten met prostaatkanker te herkennen. Maar, toen ze dit wilden testen op nieuwe urinestalen, waren de honden niet in staat om diegene met prostaatkanker eruit te halen.

Conclusie

Deze studie toont niet aan dat honden prostaatkanker in urinestalen kunnen ruiken.

Referenties

(2) Elliker KR, Sommerville BA, Broom DM et al. Key considerations for the experimental training and evaluation of cancer odour detection dogs: lessons learnt from a double-blind, controlled trial of prostate cancer detection. BMC Urol. 2014 Feb 27;14:22. doi: 10.1186/1471-2490-14-22.

klokje bij datum van publicatie verschenen op 17/04/2015 | Cebam | geschreven door Trudy Bekkering

Moet je elke dag een appel eten?

foto bij artikel Moet je elke dag een appel eten?

In het nieuws

Mensen die iedere dag een appel eten – in tegenstelling tot wat de uitspraak ‘an apple a day keeps the doctor away’ doet vermoeden – gaan niet minder vaak naar de dokter. Ze slikken wel iets minder medicijnen.

Waar komt dit nieuws vandaan?

De bevindingen vloeien voort uit een Amerikaanse studie die bij een 9000-tal volwassenen navraag deed hoe vaak ze appels aten en of ze het afgelopen jaar meer dan 1 keer naar de dokter waren gegaan. (1) Appeleters bleken een beetje minder vaak naar de dokter te gaan dan niet-appeleters. Wanneer echter in rekening gebracht werd dat de appeleters gemiddeld beter opgeleid waren en minder rookten, bleef er van het schijnbaar heilzaam effect van de appels niets meer over. Appeleters hadden wel wat minder vaak een voorschrift voor medicijnen gekregen.

Bron

(1) Davis MA, Bynum JP, Sirovich BE. Association Between Apple Consumption and Physician Visits: Appealing the Conventional Wisdom That an Apple a Day Keeps the Doctor Away. JAMA Intern Med. 2015 Mar 30. doi: 10.1001/jamainternmed.2014.5466.

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Dat regelmatig eten van vers fruit heilzaam is voor de gezondheid wordt algemeen aanvaard, ofschoon er geen staalharde wetenschappelijke bewijzen voor zijn. De nieuwe appelstudie maakt ons ook niet veel wijzer. Onderzoeken die gebaseerd zijn op herinneringen van proefpersonen moeten steeds met de nodige voorzichtigheid beoordeeld worden. Immers, hoe nauwkeurig kan een doorsnee persoon zich herinneren hoe vaak hij appels eet, hoe vaak hij het afgelopen jaar naar de dokter ging of hoe vaak hij een voorschrift voor een medicijn kreeg? Men kan zich trouwens ook de vraag stellen of hoe vaak iemand een dokter bezoekt een maat is voor diens gezondheid.

Zelfs indien al deze herinneringen correct zijn blijft het een heikele onderneming om uit de resultaten van het onderzoek op te maken of appels goed zijn voor de gezondheid. Mensen die appels eten verschillen immers ongetwijfeld op veel punten van mensen die geen appels eten. Idealiter zou men een grote groep mensen bij lottrekking moeten indelen in 2 groepen: een groep mensen die appels moet eten en een die geen appels mag eten. Uiteraard is een dergelijke studie praktisch niet uitvoerbaar. We moeten er ons dus aan verwachten dat de discussie over het heilzaam effect van appels zal blijven bestaan.

Conclusie

De appel studie maakt ons niet veel wijzer over het vermeende gunstig effect van appels op de gezondheid. Dat deze studie de lekenpers haalt is niet verrassend. Merkwaardig is wel dat ze aanvaard werd voor publicatie in een medisch tijdschrift dat behoort tot de wereldtop.

klokje bij datum van publicatie verschenen op 16/04/2015 | Cebam | geschreven door Hans Van Brabandt

Brengt de klimaatopwarming tropische ziekten naar Europa?

foto bij artikel Brengt de klimaatopwarming tropische ziekten naar Europa?

In het nieuws

Tropische ziekten die door muggen of andere insecten worden overgedragen, waaien over naar Europa. De klimaatverandering zit daar voor veel tussen, schrijven Engelse gezondheidsdeskundigen in een pas verschenen rapport.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Twee Britse wetenschappers doorploegden de vakliteratuur op zoek naar publicaties over de effecten van de klimaatopwarming op de verspreiding van diverse soorten muggen die ziekmakende parasieten verspreiden, zoals malaria, chikungunya (een virale infectie gelijkend op malaria) en dengue koorts (1). Op basis daarvan hebben ze een aantal voorspellingen gedaan in geval de gemiddelde temperatuur in Engeland met 2, 4 of 6 graden Celcius zou toenemen. In het meest extreme geval zou malaria al in 2030 in onze contreien kunnen voorkomen, de andere parasieten in de warmste Europese gebieden. Wat malaria betreft, wordt gewaarschuwd dat de opwarming van de aarde de meest gevaarlijke malariaparasiet, namelijk Plasmodium falciparum, zou kunnen bevoordeligen. De parasieten kunnen theoretisch ook door in Europa levende muggen worden verspreid, maar dat vraagt een nog sterkere temperatuursverhoging, en is zelfs in 2100 nog erg onwaarschijnlijk. Wat dengue en chikungunya betreft, die eveneens door tropische muggen worden verspreid, zijn al ‘outbreaks’ genoteerd in het zuiden van Frankrijk, Italië en Kroatië. Klimaatopwarming kan ook deze parasieten meer noordwaarts in Europa kansen geven. De auteurs stellen dat het hier om louter theoretische voorspellingen gaat, maar dat landen toch alert moeten blijven voor de gevolgen van de klimaatopwarming op de verspreiding van tropische ziekten.

Bron

(1) Medlock JM, Leach SA. Effect of climate change on vector-borne disease risk in the UK. The Lancet Infectious Diseases. March 23 2015. (Article not yet online)

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Wetenschappers hebben geen glazen bol. Theoretische modellen zijn belangrijk om maatregelen te nemen voor de preventie van mogelijke catastrofes, en in dit geval wordt gewaarschuwd voor het oprukken van tropische muggen, besmet met gevaarlijke parasieten die mensen ziek kunnen maken, in Europa. Nog andere factoren spelen daarin een rol, zoals eventuele vaccins en medicatie die tegen deze ziektes ontwikkeld zullen worden en de socio-economische toestand in Europese landen.

Conclusie

De opwarming van de aarde kan binnen enkele decennia leiden tot de verspreiding van ziekmakende parasieten, verspreid door tropische muggensoorten, in Europa. Daarom roepen wetenschappers landen op om registratiesystemen op te zetten om dergelijke ziekten, zodra ze hier zouden opduiken, snel op het spoor te zijn.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/03March/Pages/Climate-change-could-see-rise-in-mosquito-borne-disease.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 13/04/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Hebben steeds meer kinderen rotte melktanden?

foto bij artikel Hebben steeds meer kinderen rotte melktanden?

In het nieuws

Britse tandartsen trekken aan de alarmbel. De helft van alle kinderen heeft rotte melktanden. Ook bij ons zijn kleuters met wel 10 rotte tanden geen uitzondering meer.

Waar komt dit nieuws vandaan?

In Groot-Brittannië wordt sinds 1973 om de 10 jaar een groot onderzoek verricht naar de mondgezondheid van kinderen van 5, 8, 12 en 15 jaar. De gegevens worden verzameld bij tandartsen en schoolartsen. Zopas werd het nieuwe rapport voorgesteld dat betrekking heeft op de periode 2003 tot 2013 (1). Tandbederf van melktanden werd aangetroffen bij een derde van de 5- en 12-jarigen en de helft van de 8- en 15-jarigen. Er was een duidelijke link met armoede. Van de 5-jarigen die in armoede leven had 21% ernstige gebitsschade tegenover 11% van de leeftijdsgenootjes uit rijkere gezinnen. Voor de 15-jarigen bedroegen deze cijfers respectievelijk 26% en 12%.

De jongeren met rotte tanden rapporteerden schaamte, moeilijkheden bij het eten en niet durven lachen omwille van het slechte gebit. Bij één op zeven kinderen was de gebitsschade zeer uitgebreid.

De tandartsen waarschuwen dat er meer aandacht moet zijn voor mondgezondheid: fluoride in het drinkwater, dagelijks poetsen en gezonde voeding.

Bron

(1) Health and Social Care Information Centre. Child Dental Health Survey 2013, England, Wales and Northern Ireland [NS]. Published March 19 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

In België doet zich een gelijkaardig fenomeen voor. Aan de Universiteit Gent alleen al worden jaarlijks 500 kindjes met een extreem rot melkgebit (minstens de helft van de 20 tandjes rot) onder narcose behandeld, zo verkondigde professor tandheeldkunde Luc Martens onlangs in de media.

Dergelijke extreme toestanden hebben volgens hem meerdere oorzaken: slechte eet- en drinkgewoonten, zoals suikerrijke snacks en gesuikerde drankjes, in combinatie met te weinig gebitshygiëne. Ook bij ons is armoede een versterkende factor en is er minder aandacht voor tandjes poetsen en gezonde voeding in kansarme gezinnen. Een goede verzorging van het melkgebit is zeer belangrijk: wie dat verwaarloost, verwaarloost later meestal ook de definitieve tanden en krijgt te maken met een lager zelfbeeld.

Kind en Gezin heeft een aantal praktische tips voor de verzorging van melktandjes (2).

Conclusie

Steeds meer kinderen hebben rotte melktanden, door te veel gesuikerd voedsel en gesuikerde drank in combinatie met een slechte mondhygiëne. Armoede is daarbij een versterkende factor. Dit fenomeen doet zich niet enkel in Groot-Brittannië voor, maar ook bij ons.

Referenties

(2) http://www.kindengezin.be/verzorging/tandjes/poetsen/

http://www.nhs.uk/news/2015/03March/Pages/are-half-of-childrens-teeth-rotten.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 14/04/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Is de nieuw golf superbacteriën net zo bedreigend als terrorisme?

foto bij artikel Is de nieuw golf superbacteriën net zo bedreigend als terrorisme?

In het nieuws

Waarschuwing van de Britse regering: de zogeheten superbacteriën waarop antibiotica geen vat meer hebben, zijn even gevaarlijk als terrorisme. Volgens professor Davies kunnen routinematige operaties zoals een heupoperatie binnen twintig jaar dodelijk zijn als we infecties niet langer kunnen bestrijden.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Superbacteriën zijn bacteriën die resistent geworden zijn aan alle antibiotica: dat betekent dat we ze niet meer kunnen bestrijden met de medicijnen waarover we beschikken. Stel dat zo’n resistente ziekmakende bacterie zeer besmettelijk is, dan kunnen er op korte tijd zeer veel slachtoffers vallen. Dergelijke ramp is geen science-fiction meer en werd opgenomen in een Brits nationaal register van mogelijke risico’s die de bevolking in de komende vijf jaar kunnen bedreigen (1).

Een besmettelijke superbacterie die zich verspreidt als griep zou tot 80.000 dodelijke slachtoffers kunnen maken in een land als Groot-Brittannië in één enkele golf. Een grootte-orde die vergeleken wordt met de gevolgen van mogelijke terroristische catastrofes. Antibioticaresistentie staat zelfs op de agenda van de G8-top die binnenkort in Londen georganiseerd wordt.

Er worden minder nieuwe antibiotica ontwikkeld en tegelijkertijd worden antibiotica soms zeer onzorgvuldig gebruikt, waardoor het resistentieprobleem verder uitbreidt. Er wordt reeds internationaal samengewerkt tegen deze dreiging en die acties moeten volgens het Britse rapport nog meer wind in de zeilen krijgen.

Bron

(1) Cabinet Office. National Risk Register of Civil Emergencies 2015 edition (PDF, 440kb). April 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Antibioticaresistentie is een ernstig probleem, dat ook hier geregeld het nieuws haalt. Professor Herman Goossens (Antwerpen), die betrokken is bij de internationale samenwerking, noemt het een ernstig en toenemend probleem en één van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. Een rapport over de situatie in België staat online (2).

België voert regelmatig campagne om het antibioticabeleid in te dijken. Op individueel vlak is het belangrijk om weten dat we antibiotica enkel moeten nemen wanneer de arts vindt dat dit echt nodig is (dus niet bij banale luchtweginfecties) en dat een kuur die gestart wordt steeds moet uitgenomen worden, ook als men zich al beter voelt. Tips en informatie over correct antibioticagebruik vindt u online (3).

Conclusie

Antibioticaresistentie bedreigt de volksgezondheid. Overmatig en verkeerd gebruik vormen belangrijke oorzaken.

Referenties

(2) http://www.infectieziektebulletin.be/defaultSubsite.aspx?id=10168#.VSURnNysXOk

(3) http://www.gebruikantibioticacorrect.be/als-je-arts-antibiotica-voorschrijft-het-belangrijk-dat-je-ze-goed-gebruikt

http://www.nhs.uk/news/2015/04April/Pages/Superbug-could-kill-80000-people-experts-warn.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 15/04/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst