Wat doen bij een zonneslag?

Acute hitteziekten

Wat is het?

Bij zeer warme omgevingstemperaturen kunnen zich een aantal plotse probleemsituaties voordoen. We denken aan uitdroging, zwelling door warmte (warmte-oedeem), warmtekrampen, uitputting door hitte, hitteslag of zelfs hitteberoerte. Hitte kan dus schadelijk zijn voor de gezondheid. Een hitteberoerte kan zelfs dodelijk zijn. Vooral bij een hoge vochtigheidsgraad kan de lichaamstemperatuur snel stijgen, ook al is de omgevingstemperatuur niet extreem hoog.

Bij wie komt het voor? 

Iedereen kan last krijgen van de hitte, maar sommige groepen zijn best extra voorzichtig, want meer dan anderen gevoelig voor hitte en zon:
– kinderen,
– (gezonde) 65-plussers,
– personen met een chronische aandoening, zoals astma, hart- en vaataandoeningen, diabetes, nierziekte,
– sporters of personen die grote inspanningen moeten leveren bij hoge temperaturen,
– mensen met een slechte lichamelijke conditie en/of veel overgewicht,
– mensen die overmatig alcohol drinken,
– mensen die bepaalde medicijnen nemen.

Hoe kun je het herkennen? 

Hevig zweten en weinig drinken kunnen aanleiding geven tot uitdroging. Uitdroging herken je aan het feit dat je grote dorst, een droge mond en hoofdpijn hebt.
Warmte-oedeem treedt op in de onderste ledematen. Dit komt voornamelijk voor bij zwaarlijvige personen en/of mensen met een verhoogde bloeddruk.
Een zonneslag krijg je door rechtstreekse hitte op een onbedekt hoofd, met hevige hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid tot gevolg. Je kunt dan ook last krijgen van andere symptomen die wijzen op een overprikkeling van het centrale zenuwstelsel zoals slaperigheid, bewustzijnsverlies (syncope) en koorts.
Hittekrampen komen vooral voor bij overvloedig zweten tijdens zware fysieke inspanningen. Meestal zijn dat spierkrampen, doorgaans ter hoogte van de kuitspieren, die verdwijnen van zodra je rust.
Hitte-uitputting treedt op na een periode van hitte waarbij het lichaam uitdroogt (dehydratatie). Dit kan de voorbode zijn van een hitteberoerte. De voornaamste kenmerken zijn: duizeligheid, flauwte, vermoeidheid, slapeloosheid of ongewone nachtelijke onrust.
Hitteberoerte is meestal een gevolg van langdurige blootstelling aan hoge temperaturen. Dit kan ernstige complicaties geven. Je herkent hitteberoerte aan de hoge lichaamstemperatuur (meer dan 39°C tot 45°C), verhoging van het hartritme (meer dan 100 hartslagen per minuut), ongewone onrust, warme, rode en droge huid, hoofdpijn, braakneigingen en braken, stuipen, bewustzijnsverlies tot zelfs coma. Dit is een medische urgentie die, indien niet behandeld, in korte tijd tot de dood kan leiden.

Hoe stelt je arts de diagnose? 

Je arts zal je onderzoeken op tekenen van hitteziekten. Bij vermoeden van hitte-uitputting of hitteberoerte zal hij ook bedacht zijn op de mogelijkheid van een epilepsieaanval, hersenbloeding, gewone appelflauwte (dan heb je een normale lichaamstemperatuur) of zware infectie. Met een snellesuikertest en een bloedname zal hij deze zaken kunnen uitsluiten.
Is er een vermoeden van een infectie van het centrale zenuwstelsel of een hersenbloeding, kan er soms ook een ruggenprik (lumbaalpunctie) gebeuren.

Wat kun je zelf doen? 

Wanneer men hitte voorspelt, volg je best volgende adviezen op om hitteziekten te voorkomen:
– Doe overdag (tussen 11 en 22 uur) geen grote lichamelijke inspanningen buiten;
– Beperk lichamelijke inspanningen of las regelmatig een pauze in, en drink 2 tot 4 glazen water per uur;
– Drink voldoende: minstens 1,5 tot 2 liter water in rust (water, fruitsap, afgekoelde bouillon) en wacht niet tot je dorst hebt. Vermijd alcohol- en cafeïnehoudende dranken, want zij verstoren de natuurlijke vochtbalans van je lichaam;
– Blijf binnen en zoek een koele ruimte op. Koel je lichaam ook regelmatig af (douche, bad, zwembad,…);
– Draag lichte kledij en bescherm je hoofd tegen de zon (hoed of pet);
– Bescherm je ook tegen de zon met een goede zonnecrème (aangepaste beschermingsfactor);
– Wees extra voorzichtig met oudere personen en kinderen;
– Vraag aan je arts of bepaalde geneesmiddelen die je neemt een nadelig effect kunnen hebben op je gezondheid tijdens een hittegolf. Soms zal de dosis moeten aangepast worden.
Verliest iemand het bewustzijn en bestaat de mogelijkheid van een hitteberoerte, dan is de eerste boodschap afkoelen (na reanimatie of veilige zijligging door een bekwaam persoon). De beste methode is water druppelen, gieten of sproeien op de hele huid en tegelijk met een luchtbron blazen om verkoeling te brengen. Het gebruik van icepacks of het lichaam onderdompelen in water wordt afgeraden.
Warmte-oedeem kun je proberen te verhelpen door voldoende te rusten met je benen omhoog en genoeg te drinken. Bespreek samen met je arts of je medicatie misschien moet worden aangepast.
Om warmtekrampen te vermijden, kunnen (zeker bij langdurige inspanningen) energiedranken helpen. Ze bevatten langeketenkoolhydraten, 0,1% zout water (dat is een halve theelepel zout in 2 liter water). Vermijd om alleen water te drinken bij fysieke inspanningen, want water verstoort de vochtbalans.
Hitte-uitputting kun je vermijden door een correcte hydratatie (vochtinname). Zo ga je uitdroging tegen.

Wat kan je arts doen? 

Hitteberoerte
De meest ernstige hitteziekte is een hitteberoerte. Deze toestand is levensbedreigend. In dat geval zal de arts je de eerste (levensreddende) ondersteuning bieden en je zo snel mogelijk afkoelen. Hij zal zorgen voor zuurstoftoediening en herstel van de vochtbalans (via infuus). De verdere behandeling van een hitteberoerte gebeurt in het ziekenhuis.
Daarnaast zal hij ook bloed afnemen om andere zaken te kunnen uitsluiten en om een beeld te krijgen van de elektrolietenbalans in je bloed (kalium, natrium). Is deze balans verstoord, dan moet die goed en snel gecorrigeerd worden.
De nieren worden nauwgezet in de gaten gehouden, want zij kunnen door een hitteberoerte minder goed gaan functioneren (acute nierinsufficiëntie).
Op een elektrocardiogram (hartfilmpje) zijn bij hitteberoerte soms storingen te zien die kunnen lijken op een hartinfarct.

Hitte-uitputting
Als je lichaam tekenen van uitputting vertoont, dan moet je vocht innemen. Op basis van een elektrolietenbepaling in het bloed, beslist de arts welke in jouw geval de beste behandeling is.
Hypertone dehydratatie (meestal veroorzaakt door de combinatie van lichaamsbeweging en warmte) ontstaat wanneer het verloren vocht niet wordt gecompenseerd. Water drinken is dan de correcte remedie.
Hypotone dehydratatie is uitdroging die gepaard gaat met een tekort aan zout. Dit komt voor wanneer men uitsluitend water drinkt om het vochttekort te compenseren. In dat geval heb je last van hoofdpijn, zwakte, misselijkheid en maag- en darmklachten. Vaak heb je bij hypotone dehydratatie minder dorst dan bij de hypertone dehydratatie. Je arts zal een infuus prikken met een zoutoplossing.
Isotone uitdroging treedt bijvoorbeeld op bij ouderen die uitgeput geraken door de hitte. In dat geval zal de arts de bloedsamenstelling en bloedsomloop goed controleren, en zouten en suiker via infuus toedienen.

Bronnen

www.ebmpracticenet.be
www.domusmedica.be

Meer informatie
www.zorg-en-gezondheid.be: voor info over gezondheidseffecten, preventieve tips en maatregelen.

verschenen op 20/10/2014
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s