Ijzertekort en bloedarmoede

Wat is het? 

Bij bloedarmoede zijn er te weinig rode bloedcellen in het bloed, of de rode bloedcellen bevatten te weinig hemoglobine. Hemoglobine is het eiwit dat zuurstof bindt en vervoert naar de organen. Voor de aanmaak van hemoglobine is ijzer nodig. Daardoor leidt een tekort aan ijzer tot bloedarmoede.
Men spreekt van bloedarmoede vanaf een gehalte aan hemoglobine lager dan 12 g/dl (vrouwen) of lager dan 13 g/dl (mannen).
Bloedarmoede door een gebrek aan ijzer kan veroorzaakt worden door bloedverlies, een gebrek aan ijzer in de voeding, een gebrekkige opname van ijzer uit de voeding door maag-darmziekten of door een verhoogde nood aan ijzer door het lichaam.

Hoe vaak komt het voor? 

De grootste groep mensen met bloedarmoede door ijzertekort zijn menstruerende vrouwen. Een op 5 vrouwen heeft daarmee te kampen. De bloedarmoede wordt dan niet veroorzaakt door een ziekte en is dus niet onrustwekkend. Kinderen met een groeispurt en zwangere vrouwen kunnen een gebrek aan ijzer hebben doordat hun lichaam meer ijzer verbruikt. Dat is tijdelijk en evenmin onrustwekkend, tenzij er een ernstig tekort is.
Bloedarmoede bij niet-menstruerende vrouwen en bij mannen is wel te wijten aan een onderliggende ziekte. Meestal gaat het dan om een maag- of darmbloeding. Andere oorzaken zijn een tekort van ijzer in de voeding of een verminderde opname van ijzer door het lichaam, zoals kan gebeuren bij coeliakie (dit is een ziekte waarbij gluten het maag-darmstelsel aantasten) en andere maag- en darmziekten.
Een chronische ziekte zorgt voor een verhoogd verbruik van ijzer en kan leiden tot bloedarmoede. Bloedarmoede kan ook familiaal voorkomen door een genetische ziekte, zoals sikkelcelanemie (abnormaal hemoglobine) en thalassemie (hemoglobine wordt niet goed aangemaakt door het lichaam).

Hoe kun je het herkennen? 

De voornaamste klacht in geval van bloedarmoede is vermoeidheid. Het kan zijn dat je bleek ziet. Je kunt last hebben van hoofdpijn, kortademigheid, hartkloppingen en koude handen en voeten. Je nagels zijn soms broos. Je kunt ontstekingen hebben van de mondhoeken of de tong.

Hoe stelt je arts de aandoening vast? 

Een bloedonderzoek kan bloedarmoede aantonen. Er zijn verschillende parameters die onderzocht kunnen worden: het aantal rode bloedcellen, hun volume (hematocriet), hun uitzicht (normaal, klein of vergroot), het gehalte aan hemoglobine, de ijzerreserve in het lichaam kan gemeten worden (ferritine) en de concentratie van ijzer in het bloed (transferrine en ‘TIBC’ of de totale ijzerbindingscapaciteit van ijzer op transferrine). Daarnaast worden tekenen van langdurige ziekten en infecties opgespoord in het bloed, alsook het gehalte aan vitamine B12 en foliumzuur.
De combinatie van al dan niet-afwijkende parameters kan aantonen of de bloedarmoede veroorzaakt wordt door een ijzertekort of door andere oorzaken.

Wat kun je zelf doen? 

Een evenwichtige voeding voorziet je lichaam van voldoende ijzer. Het is dus niet nodig om voedingssupplementen te slikken.
Vegetariërs en veganisten moeten wel extra aandacht besteden aan hun ijzeropname. De voornaamste bronnen van ijzer zijn namelijk vlees, vis en gevogelte. Ook bepaalde groenten zoals broccoli, courgette, bloemkool, pompoen, tomaat en fruit (vooral citrusvruchten) bevatten veel ijzer. Spinazie bevat, zoals bekend, wel ijzer, maar deze vorm van ijzer wordt minder goed opgenomen door het lichaam.
Ijzer wordt het best door het lichaam opgenomen wanneer het gecombineerd wordt met voeding rijk aan vitamine C, en wordt minder goed opgenomen in combinatie met koffie of thee.

Wat kan je arts doen? 

Je arts zal je ijzerpreparaten voorschrijven om het tekort aan te vullen. Dat is een kuur waarbij je de preparaten een drietal maanden lang moet innemen. Als ijzertherapie niet helpt, zal je arts je doorverwijzen naar een hematoloog (specialist in bloedziekten).
Als de bloedarmoede mogelijk een symptoom is van een onderliggende ziekte zal je arts die ziekte proberen te achterhalen en te behandelen. Je arts zal je doorsturen naar een maag-darmspecialist om een endoscopie (gastroscopie en/of colonoscopie) te laten uitvoeren. Zo kan een bloeding in het maag-darmstelsel ontdekt worden, bijvoorbeeld als complicatie van een maagzweer, slokdarmletsels, een tumor of aambeien. Ook darmziekten zoals de ziekte van Crohn of coeliakie worden via een gastroscopie vastgesteld.
Bij overvloedige menstruatie zal je arts je doorsturen naar een gynaecoloog.

Bronnen 

www.ebmpracticenet.be
www.domusmedica.be

verschenen op 24/01/2014
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s