Kan je veel te dik zijn én toch fit en gezond?

foto bij artikel Kan je veel te dik zijn én toch fit en gezond?

In het nieuws

Het maakt niet uit hoeveel je weegt, als je maar voldoende beweegt. Dan loop je net zo weinig risico op hartziekten en beroertes dan slanke, fitte mensen. Dat blijkt uit een Nederlandse studie.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Onderzoekers van de universiteit van Rotterdam interviewden en onderzochten meer dan 5.000 55-plussers uit Rotterdam in twee fasen: een eerste keer in 1990 – 1993 en een tweede keer in 2000 – 2001. Er werden gegevens verzameld over fysieke activiteit, eet- en leefgewoonten, educatie en gezondheid. Daarnaast werd hun body mass index (BMI) gemeten. In de tweede fase werd gekeken hoeveel mensen tijdens de opvolgperiode een hartaandoening of beroerte hadden ontwikkeld (1). De onderzoekers beschikten over alle gegevens van 5.344 personen. Rekening houdend met risicofactoren zoals genetische voorgeschiktheid voor hartziekte, alcoholconsumptie, roken en voeding, stelde men vast dat mensen die zwaarlijvig maar tegelijkertijd veel fysiek actief zijn niet meer risico lopen op hartaandoeningen er beroerte dan slanke mensen die veel fysiek actief zijn. Let wel, met veel fysiek actief bedoelden de onderzoekers mensen die minstens 4 uur per dag bewegen aan een matige intensiteit waarbij de hartslag licht verhoogt. Wie weinig fysiek actief was, volgens deze studie betekende dit ‘slechts’ 2 uur per dag, en obees, liep 35% meer risico op een hartinfarct of beroerte in vergelijking met slanke leeftijdsgenoten.

Bron

(1)Koolhaas CM, Dhana K, Schoufour JD, et al. Impact of physical activity on the association of overweight and obesity with cardiovascular disease: The Rotterdam Study. European Journal of Preventive Cardiology. Published online February 28 2017

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Dit is een misleidende studie. Vier uur fysieke activiteit per dag is zeer veel en voor de meesten mensen niet haalbaar. Deze studie rekende daartoe ook het fietsen als transportmiddel, iets wat sterk is ingeburgerd in Rotterdam. De uren fysieke activiteit zijn grotendeels de verplaatsingen per fiets zoals de deelnemers die zelf inschatten. Dat regelmatig bewegen een geweldig medicijn is, weten we al lang. Dat het ook voor zwaarlijvige mensen gezondheidsvoordelen oplevert, is zeer aannemelijk. Maar daarom zijn ze nog niet fit en gezond. Zwaarlijvigheid heeft heel wat andere gezondheidsrisico’s, waaronder groter risico op sommige kankers en een risico op diabetes type 2, wat in deze studie niet onderzocht werd.

Conclusie

Bewegen is een geweldig medicijn, ook voor mensen met ernstig overgewicht. Het vermindert het risico op hartziekte en beroerte. Om dat risico gelijk te kunnen schakelen met mensen met een normaal gewicht, moeten obese mensen wel minstens 4 uur per dag fysiek actief zijn, zo blijkt uit deze Nederlandse studie. De onderzoekers rekenden daarin ook de fietsverplaatsingen van de deelnemers in Rotterdam. Onhaalbaar voor de meeste mensen die niet in zo’n fiets-stad wonen. Bovendien keek deze studie niet naar de risico’s op diabetes type 2 en kanker.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2017/03March/Pages/Regular-activity-may-help-some-people-stay-fat-and-fit.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 03/03/2017 | Cebam
Advertenties

Hebben wetenschappers voor het eerst een kunstmatig embryo gecreëerd?

 

foto bij artikel Hebben wetenschappers voor het eerst een kunstmatig embryo gecreëerd?

In het nieuws

Britse wetenschappers zijn er voor het eerst in geslaagd een kunstmatige embryo-achtige structuur te creëren in het labo. Een historische doorbraak die een licht kan werpen op de ‘magie’ achter de menselijke ontwikkeling, stellen ze in het vakblad Science.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Wetenschappers van de universiteiten van Cambridge (VK) en Akdeniz (Turkije) trachtten een muizenembryo te ontwikkelen in een laboratoriumschaaltje door twee soorten stamcellen samen te brengen: vroeg-embryonale muiscel-stamcellen en stamcellen die leiden tot de ontwikkeling van de placenta (moederkoek) bij drachtige muisjes (1). Deze cellen werden samengevoegd in een ondersteunende gel en gedurende 7 dagen gevolgd. Gedurende die opvolgdagen differentieerden in een aantal schaaltjes de vroeg-embryonale stamcellen tot een structuur gelijkend op het begin van een muizenembryo, terwijl de moederkoek-stamcellen verder ontwikkelden naar een voorloper-structuur van de moederkoek. Deze ontwikkeling, die doet denken aan de vroegembryonale ontwikkeling van muisjes, voltrok zich in 22% van de schaaltjes. Zowel de timing als de wijze waarop deze cellen zich tegenover elkaar rangschikten in de driedimensionele ruimte kwamen overeen met de normale ontwikkeling. De conclusie luidt dat muizenstamcellen kunnen differentiëren in een kunstmatige omgeving op een gelijkaardige manier als de natuurlijke ontwikkeling van een muizenembryo. De onderzoekers stellen enthousiast dat dit model in de toekomst de mogelijkheid schept om meer zicht te krijgen op de ontwikkeling van een menselijk embryo.

Bron

(1)Harrison SE, Sozen B, Christodoulou N, et al. Assembly of embryonic and extra-embryonic stem cells to mimic embryogenesis in vitro. Science. Published online March 2 2017

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat om een muizenexperiment, dat mijlenver verwijderd is van menselijke embryo’s, die veel complexer zijn. Het embryo dat de onderzoekers creëerden is enkel het beginstadium (eerste dagen) van de ontwikkeling. Om het embryo verder te laten ontwikkelen, is toevoer van voedingsstoffen nodig via moederkoek en vruchtwater, wat nog een veel complexere situatie is die hier niet onderzocht werd of waarvoor de mogelijkheden (vruchtzak) gewoon ontbraken. Het is dus nog lang niet zeker of men een ‘volgroeid’ muizenembryo zou kunnen creëren in een laboratoriumschaaltje. Bovendien lukte dit experiment enkel in 22% van de schaaltjes, in bijna 8 op 10 liep het fout, zonder te weten waarom.

Het creëren van menselijke embryo’s in een laboratoriumschaaltje is nog steeds science fiction in vergelijking met dit experiment.

Conclusie

Onderzoekers zijn erin geslaagd om twee types stamcellen van muizen te laten differentiëren in een labo-schaaltje. Het ene type ontwikkelde in vroegembryonale cellen en het tweede type in voorlopercellen van de moederkoek. Het gaat over een ontwikkeling van de eerste week van het embryonale leven. Van een verder gedifferentieerd ‘volgroeid’ embryo is geen sprake.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2017/03March/Pages/Artificial-mouse-embryos-created.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 07/03/2017 | Cebam

Maakt mediterrane voeding de kans op een agressieve borstkanker kleiner?

foto bij artikel Maakt mediterrane voeding de kans op een agressieve borstkanker kleiner?

In het nieuws

Vrouwen die de overgang reeds achter de rug hebben, zouden de kans op hormoonongevoelige (ER-negatieve) borstkanker flink kunnen verkleinen door het mediterraan dieet te volgen.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Onderzoekers van de universiteit van Maastricht analyseerden gegevens van meer dan 60.000 vrouwen tussen 55 en 69 jaar over een periode van 20 jaar (1). Doel was het verband te onderzoeken tussen het mediterraan dieet (veel fruit en groenten, volkorenproducten, vis, olijfolie,…) en borstkanker. Bij aanvang van de studie, in 1986, vulden de dames een zeer uitgebreide vragenlijst in (150 items) over hun eetgewoonten in het voorbije jaar. Dit werd vergeleken met hun eetgedrag in de daaropvolgende week. Daarnaast werden ze bevraagd over hun sportieve activiteiten, roken, alcoholconsumptie en gewicht. Vrouwen waarvan de eetgewoonten het meest aanleunden bij het mediterraan dieet waren over het algemeen hoger opgeleid, sportiever en hadden vaker een hormonaal anticonceptiemiddel genomen. Diegenen die het minst aanleunden bij mediterrane voeding rookten vaker, hadden minder vaak kinderen en hadden vaker borstkanker in de familie. In de daaropvolgende 20 jaar ontwikkelden 3354 vrouwen borstkanker. De onderzoekers vonden geen verband tussen borstkanker en mediterrane voeding. Maar als ze enkel de hormoonongevoelige, in regel agressievere borstkankers beschouwden, dan vonden ze wel een sterk verband met mediterrane voeding. Vrouwen met mediterrane eetgewoonten liepen 40% minder risico om een hormoonongevoelige borstkanker te ontwikkelen.

Bron

(1)Van den Brandt PA, Schulpen M. Mediterranean diet adherence and risk of postmenopausal breast cancer: results of a cohort study and meta-analysis. International Journal of Cancer. Published online March 5 2017

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Zeventig procent van alle borstkankers zijn hormoongevoelig of ER-positief (E staat voor Estrogeen, R voor Receptor). Deze kankers reageren goed op een hormonale behandeling, die men niet kan geven aan vrouwen met een hormoonongevoelige of ER-negatieve kanker. Dit onderzoek vindt wel een verband tussen ER-negatieve kankers en mediterrane voeding, maar het is niet duidelijk of dit een oorzakelijk verband is. Vrouwen met mediterrane eetgewoonten blijken ook meer te bewegen en hadden vaker kinderen, ook gunstige factoren die het borstkankerrisico verminderen. Het is bijzonder moeilijk om de rol van mediterrane voeding hieruit te lichten. Bovendien is de voedselconsumptie gebaseerd op vragenlijsten wat niet alleen subjectief is, maar ook veranderlijk. Het mediterraan dieet bevat ook een matige hoeveelheid alcohol, maar dit werd in deze studie uitgesloten. Het is niet uitgesloten dat de vrouwen in de loop van de studie anders gingen eten bijvoorbeeld. Ook hun beweegpatroon kan veranderd zijn.

Alle praktische informatie over het mediterraan dieet vindt u bij Vigez.

Conclusie

Deze studie vindt een verband tussen mediterrane voeding en een verminderd risico op hormoonongevoelige borstkanker bij vrouwen na de menopauze. Deze vrouwen waren over het algemeen ook fysiek actiever en ze hadden vaker kinderen, factoren die ook een gunstige invloed hebben op het borstkankerrisico. De impact van voedingsgewoonten alleen is moeilijk te isoleren.

Referenties

http://www.vigez.be/themas/voeding-en-beweging/dieten-en-alternatieve-voedingswijzen/betrouwbare-dieten/het-mediterraan-dieet

http://www.nhs.uk/news/2017/03March/Pages/Mediterranean-diet-linked-to-lower-risk-of-one-type-of-postmenopausal-breast-cancer.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 08/03/2017 | Cebam

Gaan substanties uit rode wijn veroudering tegen?

foto bij artikel Gaan substanties uit rode wijn veroudering tegen?

In het nieuws

Sommige mensen zijn dol op een glaasje rode wijn om zich te ontspannen. Maar naast de ontspannende werking heeft rode wijn ook voordelen voor je uiterlijk. De antioxidanten gaan veroudering tegen, zeggen onderzoekers.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Amerikaanse onderzoekers voerden een aantal experimenten met proefmuizen (1). Vier groepen muisjes kregen vier verschillende diëten: een laag-calorisch dieet, een dieet verrijkt met resveratrol (een anti-oxidant dat in de schil van rode druiven zit), een dieet verrijkt met metformine (een geneesmiddel dat de suikerspiegel verlaagt) of een normaal dieet (controle). Twee jaar later werden in elke groep muisjes een reeks biopsies genomen om de spieren en zenuwcellen te beoordelen. Muisjes die resveratrol hadden gekregen of een laag-calorisch dieet vertoonden minder fragmentatie van spier- en zenuwcellen, wat wijst op een vertraging van het verouderingsproces van deze cellen. Metformine had geen effect. Resveratrol, heeft, net als een laag-calorisch dieet, een gunstig effect op veroudering, besluiten de onderzoekers.

Bron

(1)Stockinger J, Maxwell N, Shapiro D, et al. Caloric restriction mimetics slow aging of neuromuscular synapses and muscle fibers. Journals of Gerontology: Biological Sciences. Published online March 7 2017.

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat om een dierexperiment. Over het effect bij mensen kan je dus niets besluiten. De muisjes kregen een behoorlijke dosis resveratrol per dag: 400 mg per kg per dag. Rode wijn bevat wisselende hoeveelheden resveratrol, schommelend tussen 0,2 en 12,6 mg per liter. Een glas rode wijn bevat dus zo goed als niets van dit antioxidant. Om dezelfde hoeveelheid resveratrol binnen te krijgen zoals in het muizenexperiment, zou een vrouw van 70 kg 28 gram per dag moeten opnemen, wat neerkomt op meer dan 2000 liter resveratrol-rijke wijn. Dat overleeft niemand.

Conclusie

Dit is een experiment dat rode wijn, met de substantie resveratrol in de glansrol, in de belangstelling wil zetten. In een experiment bij muizen bleek resveratrol de veroudering tegen te gaan van spier- en zenuwcellen. Om aan de dosis te geraken waarbij dit effect werd aangetoond bij muisjes, zou je als mens dagelijks minstens 2000 liter rode wijn moeten drinken. Niet bepaald anti-aging, maar dodelijk.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2017/03March/Pages/Substance-found-in-red-wine-helps-fight-ageing.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 09/03/2017 | Cebam

Beschermen appels tegen kanker?

foto bij artikel Beschermen appels tegen kanker?

In het nieuws

‘An apple a day keeps the doctor away’ luidt het gezegde. In een nieuwe publicatie suggereren onderzoekers dat appels ons kunnen beschermen tegen kanker.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Appels zijn een goede bron van verschillende bio-actieve stoffen zoals flavonoïden. Deze stoffen zijn al meermaals onderzocht in het kader van kanker. In een nieuw artikel bespreken onderzoekers de verschillende studies en geven een stand van zaken.

Appels zouden op verschillende manieren bescherming bieden tegen kanker. Ten eerste zouden flavonoïden een sterke anti-oxidatieve werking hebben en het lichaam beschermen tegen oxidatieve stress. Oxidatieve stress is het proces waarbij vrije radicalen gevormd worden. Deze zouden de kans op kanker verhogen. Daarnaast zou één van de flavonoïden, floretine, inwerken op de verschillende mechanismen die ervoor zorgen dat een gezonde cel verandert in een kankercel. Floretine, wat vooral in de schil zit, zou dus met andere woorden het ontstaan van kankercellen afremmen. Ook zou deze stof beletten dat kankercellen zich kunnen verspreiden waardoor de kans op uitzaaiïngen verkleint. Tot slot zou floretine verhinderen dat glucose kan opgenomen worden in de kankercel en zo celdood in de hand werken. Positieve effecten zijn gezien bij darm-, long-, borst- en leverkanker (1).

Bron

1. Tu, S. H., Chen, L. C., & Ho, Y. S. (2016). An apple a day to prevent cancer formation: Reducing cancer risk with flavonoids. Journal of Food and Drug Analysis.

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

De meeste onderzoeken naar het verband tussen appels en kanker zijn uitgevoerd bij dieren of op menselijke cellen in een laboratorium. De resultaten klinken interessant als basis maar dienen verder onderzocht te worden bij mensen alvorens relevante besluiten kunnen getrokken worden. Het onderzoek naar het beschermend effect van appels bij mensen is eerder beperkt. Een aantal case-controle onderzoeken waarbij de appelconsumptie van mensen met en zonder kanker vergeleken werd, tonen een beschermend effect van appels. Ook uit een aantal opvolgonderzoeken waarbij mensen gedurende een bepaalde tijd gevolgd werden, blijkt dat diegenen die meer appels aten, minder kans hadden om kanker te krijgen (2, 3). De resultaten zijn echter niet eenduidig en het is te vroeg om te kunnen besluiten dat appels effectief de kans op kanker verkleinen. Bovendien dient het effect binnen het totale voedingspatroon bekeken te worden.

Dit neemt niet weg dat dagelijks een appel eten goed kan zijn voor de gezondheid. Appels zijn niet alleen een goede bron van flavonoïden maar ook van vitamine C en vezels. Van vezels is overtuigend aangetoond dat ze kans op colorectale kanker verkleinen (3). Ook andere fruitsoorten, groenten, peulvruchten en volle granen zijn een goede bron van vezels.

Conclusie

Of appels effectief de kans op kanker verkleinen is op basis van de huidige wetenschappelijke kennis niet duidelijk. Dagelijks twee tot drie stuks fruit eten draagt bij tot een goede vezelinname. Hiervan is wel overtuigend aangetoond dat het de kans op colorectale kanker verkleint.

Referenties

(2)Hyson, D. A. (2011). A comprehensive review of apples and apple components and their relationship to human health. Advances in Nutrition: An International Review Journal, 2(5), 408-420

(3)http://www.aicr.org/foods-that-fight-cancer/apples.html

klokje bij datum van publicatie verschenen op 10/03/2017 | Cebam | geschreven door Nina Van Den Broecke, lector Voedings- en Dieetkunde

Is het vroegtijdig opsporen van nierziekten zinvol?

foto bij artikel Is het vroegtijdig opsporen van nierziekten zinvol?

In het nieuws

Ieder jaar op de tweede donderdag van maart is het Wereld Nier Dag. Overal ter wereld organiseert men dan activiteiten, zoals screenen op nierziekten in Argentinië, tot zumba marathons in Maleisië.

Waar komt dit nieuws vandaan?

In vele gevallen zijn nierziekten het gevolg van problemen met de bloedvaten van de nieren. We zien ze daarom vooral bij mensen met verspreide slagaderverkalking, ernstig verhoogde bloeddruk of diabetes. Obesitas speelt hierdoor ook een rol in het ontstaan van nierziekten en in 2017 bracht de Wereld Nier Dag dit aspect onder de aandacht (1).

Bron

(1) https://www.zna.be/nl/nieuws/wereldnierdag-70000-vlamingen-doen-test

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

De meeste mensen met een nierfunctiebeperking hebben daar geen last van en zijn er zich ook niet van bewust. Vaak hebben ze wel een of andere vorm van slagaderverklaking en hadden ze bijvoorbeeld ooit een hartinfarct of een beroerte, of lijden ze aan diabetes. De beste manier om bij hen in de toekomst problemen met de nieren te voorkomen is om deze onderliggende ziekten te behandelen. Hierbij horen niet roken, voldoende bewegen en vermijden van overgewicht tot de klassieke aanbevelingen, meestal aangevuld met een behandeling met geneesmiddelen.

Een nierziekte kan ontdekt worden via een bloedonderzoek of door het opsporen van eiwit in de urine. Is het bij klachtenvrije mensen zonder medische voorgeschiedenis zinvol om te onderzoeken of ze een nierziekte hebben? Of, kan een vroegtijdige vaststelling van een nierafwijking bij deze mensen voorkomen dat ze niet in een eindstadium van een nierziekte belanden? Het antwoord op deze vraag is niet gekend omdat er geen goede studies zijn die de impact van screening bij klachtenvrije mensen onderzocht hebben. De American College of Physicians stelt daarom voor om klachtenvrije mensen niet te screenen (2). Het is bovendien niet aangetoond dat vroegtijdige ontdekking van een nierziekte in die gevallen leidt tot een andere aanpak. Ook de vrees voor ongewenste neveneffecten van screening speelt een rol. Omdat de tests niet 100% betrouwbaar zijn zullen sommige mensen ten onrechte de boodschap krijgen dat ze een nierziekte hebben. Bij wie een tot dan ongekende nierafwijking vastgesteld werd kan hierdoor stress veroorzaakt worden (“Ik heb een nierziekte en zal ooit aan de kunstnier moeten”). De kans is groot dat iemand bij wie men een nierafwijking vindt geneesmiddelen voorgeschreven krijgt en daarvan bijwerkingen ondervindt. Screening kan dus aanleiding geven tot ongewenste effecten zonder dat men weet of er aan vroegtijdige opsporing ook voordelen verbonden zijn.

Conclusie

Wil je de kans op een ernstige nierziekte beperken, dan moet je vooral je bloedvaten goed verzorgen. Dat doe je door niet te roken, voldoende te bewegen en overgewicht te vermijden. Het is niet aangetoond dat screening op nierziekten bij mensen zonder klachten nuttig is.

Referenties

(2) Saunders MR et al. Screening for Chronic Kidney Disease. JAMA. 2015 Aug 11;314(6):615-6.

klokje bij datum van publicatie verschenen op 13/03/2017 | Cebam | geschreven door Hans Van Brabandt