Categorie archief: sport en voeding

Is meldonium een wondermiddel voor sporters?

foto bij artikel Is meldonium een wondermiddel voor sporters?

In het nieuws

Tennisster Maria Sjarapova is betrapt op het gebruik van meldonium. Het middel wordt gepromoot tegen doorbloedingsstoornissen van het hart. Omdat doorbloeding ook belangrijk is bij het sporten, vermoedt men dat het ook prestatiebevorderend werkt.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Het Wereld Anti-Doping Agentschap (WADA) publiceert jaarlijks een lijst met verboden producten. In de laatste editie werd meldonium voor het eerst opgenomen (1). Uit persberichten bleken de tennisster, maar ook vele andere atleten het middel reeds lang te gebruiken.

Bron

(1) Thevis M et al. Annual banned-substance review: analytical approaches in human sports drug testing. Drug Test Anal. 2016 Jan;8(1):7-29.

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Wie op zoek wil naar betrouwbare informatie over geneesmiddelen kan op de Amerikaanse website Pubmed terecht. Daar vindt men de meeste gepubliceerde wetenschappelijke studies van enig niveau terug. Dat zijn er momenteel meer dan 25 miljoen. Als we zoeken naar meldonium, vinden we 217 referenties. Daarvan zijn er 125 over studies bij proefdieren en die zijn hier niet relevant. Als we ook onderzoek op de scheikundige eigenschappen van meldonium wegfilteren, dan resten er nog 32 studies. Daarvan zijn er 26 in het Russisch, maar gelukkig voorziet Pubmed de meeste artikels van een Engelse samenvatting. Uiteindelijk blijkt er van de 217 referenties 1 te gaan over een gerandomiseerde klinische studie die het effect van meldonium op lichamelijke prestaties vergelijkt met placebo.

Deze studie werd uitgevoerd bij 512 hartpatiënten uit Letland, Rusland, Oekraïne en Georgië (2). Men onderzocht hoe lang de patiënten een inspanning konden aanhouden. Het resultaat van diegenen die meldonium (in verschillende doses) kregen werd vergeleken met dat van diegenen die een neppil (placebo) kregen. Het beste resultaat werd bekomen met 1000 mg meldonium per dag: deze patiënten konden een halve minuut langer de inspanning volhouden dan de placebogroep.

Het betreft hier een zogenaamde fase 2-studie waarbij gezocht wordt naar de optimale dosis van een nieuwe medicatie. In principe wordt de studie naderhand met deze optimale dosis uitgetest bij een grote groep mensen om te zien of de oorspronkelijke bevindingen zich bevestigen. Van zo’n fase 3-studie vonden we alsnog niets terug. Samen met het bescheiden effect in de fase 2-studie, verklaart dit waarom het middel in Europa of de VS niet geregistreerd is.

Conclusie

Meldonium staat op de zwarte lijst van WADA en sporters mogen het dus niet gebruiken. Punt. Er zijn geen studies die aantonen dat het product werkt bij hartpatiënten. Van het effect op de prestaties van gezonde mensen vonden we geen studies terug.

Referenties

(2) Dzerve V et al. A dose-dependent improvement in exercise tolerance in patients with stable angina treated with mildronate: a clinical trial “MILSS I”. Medicina (Kaunas). 2011;47(10):544-51.

klokje bij datum van publicatie verschenen op 14/03/2016 | Cebam | geschreven door Hans Van Brabandt

Is weinig beweging dodelijker dan overgewicht?

foto bij artikel Is weinig beweging dodelijker dan overgewicht?

Nieuws onder de loep

Twintig minuten per dag wandelen kan genoeg zijn om enkele jaren aan je leven toe te voegen. Een grootschalige Europese studie heeft aangetoond dat inactiviteit een belangrijkere oorzaak is van vroegtijdige sterfte dan overgewicht.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Een grootschalig Europees onderzoek volgde 116.980 mannen van gemiddeld 52,6 jaar en 217.181 vrouwen van gemiddeld 51,2 jaar, zonder kanker of hartziekte, voor een periode van 12 jaar (1). Bij het begin van de studie werden alle mensen gewogen en gemeten: op basis daarvan werd zowel hun body mass index als heupomtrek berekend. Daarnaast vulden de deelnemers een zeer uitgebreide vragenlijst in over hun leefgewoonten en hun fysieke activiteiten. Op basis van de fysieke activiteit, zowel thuis, tijdens het werk als recreatief, werden de deelnemers in 4 categorieën ondergebracht: actief, matig actief, matig inactief en inactief. Daarnaast werden categorieën gemaakt naargelang hun gewicht en heupomtrek.

Twaalf jaar later werd gekeken wie nog in leven was. Ruim 11.000 mannen en iets meer dan 10.000 vrouwen waren inmiddels overleden. Er waren duidelijk minder vroegtijdige sterftes in de categorie ‘matig inactief’ in vergelijking met ‘inactief’, onafhankelijk van gewicht en heupomtrek. De onderzoekers berekenden dat het vermijden van totale inactiviteit het risico op vroegtijdig overlijden reduceert met 7,35 procent. Het vermijden van obesitas verminderde dit risico met 3,66 procent. Theoretisch betekent dit dus dat vermijden van inactiviteit een dubbel zo groot effect heeft als vermijden van zwaarlijvigheid.

Bron

(1) Ekelund U, Ward HA, Norat T, et al. Physical activity and all-cause mortality across levels of overall and abdominal adiposity in European men and women: the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition Study (EPIC). The American Journal of Clinical Nutrition. Published online January 14 2015

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat hier om een theoretische berekening, maar die is wel gebaseerd op een grootschalig onderzoek, wat de kans op een juiste conclusie vergroot. Bovendien werd de mogelijke invloed van heel wat factoren, waaronder roken en alcohol, uitgesloten. De studie heeft echter één grote beperking: gewicht, heupomtrek en mate van activiteit werden slechts één keer geëvalueerd, namelijk in het begin van de studie. De onderzoekers gingen er van uit dat zowel gewicht en activiteitsgraad gedurende 12 jaar constant bleef, maar dat is eerder onwaarschijnlijk. Deze beperking maakt de berekeningen weer onwaarschijnlijker.

Eigenlijk bevestigt deze studie wat we al lang weten: je moet regelmatig bewegen; dan leef je langer. Daarenboven moet je zwaarlijvigheid vermijden; dan heb je ook meer kans op een langer leven. Hoe beide zich tegenover elkaar verhouden, is van minder belang.

Conclusie

Deze studie toont aan dat regelmatig bewegen de vroegtijdige sterfte vermindert, mogelijk iets meer dan het vermijden van overgewicht.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2015/01January/Pages/Inactivity-twice-as-deadly-as-obesity.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 16/01/2015 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Leef je langer wanneer je je jonger voelt dan je bent?

foto bij artikel Leef je langer wanneer je je jonger voelt dan je bent?

Nieuws onder de loep

Wie zich jonger voelt dan zijn werkelijke leeftijd, leeft langer. Dat zou blijken uit een nieuwe Britse studie bij een grote groep 50-plussers.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Onderzoekers van de universiteit van Londen vroegen in 2004-2005 aan 6.489 volwassenen van gemiddeld 52 jaar hoe oud ze zich in werkelijkheid voelen: minstens 1 jaar ouder dan hun leeftijd, meer dan 3 jaar jonger of ongeveer hun leeftijd. Daarnaast werd informatie verzameld over hun gezondheidstoestand (kanker en hart- en vaatziekten werden uitgesloten).

In 2013 werd nagegaan wie nog in leven was en wie niet. Ook werden de doodsoorzaken genoteerd. Die gegevens werden vergeleken met hoe oud mensen zich gevoeld hadden in het begin van het onderzoek. Er werd ook zoveel mogelijk rekening gehouden met volgende factoren: leeftijd, geslacht, sociodemografische factoren, depressie, sociaal engagement, cognitieve functies (geheugen), fysieke gezondheid, mobiliteit, levensstijl en lichaamsbeweging. Bij aanvang van de studie vond 69,6% zich merkelijk jonger dan de werkelijke leeftijd, 4,8% voelde zich merkelijk ouder en een kwart voelde zich gewoon zijn leeftijd.

Op het einde van het onderzoek was 15,9% van alle deelnemers overleden: 24,6% van de mensen die zich ‘ouder dan hun leeftijd’ gevoeld had, 18,5% die zich ‘hun leeftijd’ gevoeld had en 14,3% van de groep die zich merkelijk jonger gevoeld had. Wanneer alle mogelijke beïnvloedende factoren in rekening werden gebracht, bleef ‘zich ouder voelen dan de werkelijke leeftijd’ nog steeds overeind als risicofactor voor vroegtijdig overlijden door hart- en vaatziekten, maar niet door kanker. Mensen die in het jaar na aanvang van het onderzoek overleden waren, werden uitgesloten, want mogelijk waren zij al ziek bij de start van de studie.

Na analyse van alle resultaten besloten de onderzoekers dat mensen die zich ouder voelen dan hun werkelijke leeftijd een verhoogd risico lopen op sterven door hart- en vaatziekten, maar niet door kanker (1). Wie zich ‘gewoon zijn leeftijd’ voelde, liep geen verhoogd risico.

Bron

(1) Rippon I, Steptoe A. Feeling Old vs Being Old – Associations Between Self-perceived Age and Mortality. JAMA Internal Medicine. Published online December 15 2014

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het lijkt logisch dat mensen die zich ouder voelen dan ze in werkelijkheid zijn, waarschijnlijk minder gezond zijn en er een minder gezonde levensstijl op na houden. Zelfs al deden de onderzoekers een poging om zoveel mogelijk leefstijlfactoren uit te sluiten, zijn er ongetwijfeld parameters die over het hoofd gezien werden. Dit onderzoek hield bijvoorbeeld geen rekening met lichaamsgewicht. Hoe men zich voelt, heeft nog zeer veel andere aspecten. Mensen die zich jonger voelen, hebben mogelijk jongere kinderen, meer sociale activiteiten en een grotere vriendenkring. Of ze zijn gewoon optimistischer. Ook dat zijn factoren die het welzijn beïnvloeden.

Bijkomende vraag is wat deze informatie bijbrengt. De onderzoekers suggereren dat preventieve campagnes specifiek gericht kunnen worden op mensen die zich ouder voelen dan hun werkelijke leeftijd, omdat zij meer risico lopen op hart- en vaatziekten, maar dit lijkt ons moeilijk realiseerbaar.

Conclusie

Vijftigers die zich minstens 3 jaar jonger voelen dan hun leeftijd, lopen volgens dit onderzoek een iets kleiner risico om vroegtijdig te overlijden aan hart- en vaatziekten. Dat ze zich jonger voelen, kan te maken hebben met een beter fysieke, mentale en sociale gezondheid.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2014/12December/Pages/Feeling-young-at-heart-may-increase-lifespan.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 22/12/2014 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

Beschermt yoga tegen hart- en vaatziekten?

foto bij artikel Beschermt yoga tegen hart- en vaatziekten?

Nieuws onder de loep

Het doen van yoga is een goede manier om jezelf te beschermen tegen hart- en vaatziekten. Vooral als je geen zwaardere sporten kan doen. Dat suggereert recent onderzoek.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Nederlandse en Amerikaanse onderzoekers brachten alle gepubliceerde studies over de effecten van yoga op de gezondheid in een grote overzichtsstudie samen. In totaal gaat het om 32 studies waarbij 2.768 volwassenen (53% vrouwen) van gemiddeld 50 jaar betrokken waren (1). In een derde van de studies ging het om gezonde volwassenen, in de andere studies om mensen met hartziekten, diabetes, metaboolsyndroom of een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

De studies onderzochten de effecten van yoga op een termijn van 3 tot 52 weken. Diverse vormen van yoga werden bestudeerd, zowel de meer fysieke als de meer meditatieve vormen. De effecten van yoga werden vergeleken met de effecten van medicatie, lichaamsbeweging (fietsen, lopen, stevig wandelen), relaxatie, dieet, informatiesessies en cognitieve therapie.

Uit de verzamelde gegevens bleek dat yoga even goed beschermt tegen hart- en vaatziekten als andere vormen van lichaamsbeweging: het verbetert in dezelfde mate cholesterol, lichaamsgewicht en bloeddruk. In vergelijking met andere bestudeerde interventies scoorde yoga beter voor volgende parameters: lichaamsgewicht (yoga-beoefenaars wegen gemiddeld 2,3 kg minder), body mass index, cholesterol en bloeddruk. De onderzoekers besloten dat yoga een prima manier is om het risico op hart- en vaatziekten en metaboolsyndroom te verminderen, maar dat meer onderzoek nodig is om uit te zoeken welke vormen van yoga het best werken en hoe vaak je yoga moet beoefenen.

Bron

(1) Chu P, Gotink RA, Yeh GY, et al. The effectiveness of yoga in modifying risk factors for cardiovascular disease and metabolic syndrome: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. European Journal of Preventive Cardiology. Published online December 15 2014

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat om een goed opgezet onderzoek, maar de verzamelde studies betroffen meestal kleine aantallen mensen (hooguit enkele tientallen) die bovendien verschillende vormen van yoga beoefenen. Er bestaan verschillende vormen van yoga en het is niet duidelijk voor welke vormen dit beschermend effect geldt. In de studie waarbij yoga vergeleken werd met andere sporten, zoals fietsen, lopen en stevig wandelen, werd niet gezegd hoeveel tijd de deelnemers hieraan spendeerden.

Het onderzoek is bemoedigend, zeker voor yoga-liefhebbers, maar blijft te vaag over de verschillende yoga-vormen alsook de tijd die men er best aan spendeert om het risico op hart- en vaatziekten te drukken.

Conclusie

De studie toont dat yoga een gunstig effect heeft op hart- en vaatziekten, maar slaagt er niet in dit effect te kwantificeren.

Referenties

http://www.nhs.uk/news/2014/12December/Pages/Yoga-may-help-protect-against-heart-disease.aspx

klokje bij datum van publicatie verschenen op 17/12/2014 | Cebam | bewerkt door Marleen Finoulst

KAN JE PLAATSELIJK VERMAGEREN?

foto bij artikel Kan je plaatselijk vermageren?

Nieuws onder de loep

Magazines staan bol van de oefeningen die een slanke taille of een platte buik beloven. Kan je je taille-omtrek verkleinen met oefeningen? Of ga je beter voor aerobe sporten?

Waar komt dit nieuws vandaan?

Zon en zomer verhogen de interesse voor vermageringskuren, liefst zonder moeite en als het kan met verbetering van de lichaamscontouren op welbepaalde plaatsen. Aan vermageringskuren, -oefenprogramma’s en supplementen die een platte buik beloven, wordt veel geld verdiend. Geen wonder dat veel mensen vragen hebben over de waarde van deze middelen en methoden (1). Kan je je buikomtrek verkleinen met specifieke oefeningen? Of moet je daarvoor aerobe sporten beoefenen, zoals lopen, fietsen of zwemmen?

Bron

(1)http://www.gezondheidenwetenschap.be/onderwerpen

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Wie de hemel op aarde belooft met lichaamscontouren om van te dromen en smeltende vetlagen zonder een druppel zweet, probeert je te belazeren. Daar hoef je niet aan te twijfelen. Plaatselijk vermageren is een mythe. Vetlagen zijn geen reservoirs die alleen voor lokale spieren dienen. Er bestaat geen rechtstreekse energielijn tussen spieren en het daarbovenop liggende vetweefsel. De brandstof voor de spieren (suikers en vetten) wordt via het bloed aangevoerd. Situps stimuleren de buikspieren, maar gaan doen geen buikvet wegsmelten. Beenoefeningen stimuleren wel de dijspieren, maar hebben geen invloed op het vetlaagje dat er net boven zit. Met tailleoefeningen is het niet anders. Door te trainen verlies je op de duur wel vet, maar niet alleen in en rond de buik, ook op andere plaatsen, zoals in bovenarmen, dijen en borsten. Je vermagert dus overal. Om te vermageren, en dus ook een buik weg te krijgen, moet je regelmatig sport beoefenen in combinatie met gezonde eetgewoonten. Conditiesporten, zoals lopen, fietsen, zwemmen, spinning,… zijn daarvoor een goede keuze. Het is makkelijker en leuker om een uur te fietsen dan een uur buikspieroefeningen te doen.

Aerobe sport zorgt ook voor een positieve afleiding en versterkt de motivatie om gezonder te leven en dus gezonder te eten. Wie enkel sport, zal niet snel afvallen. Wie enkel dieet, verliest ook spiermassa. De beste manier om te vermageren (ook om die buikomtrek te verminderen) is de combinatie sport en gezonder eten.

Voor supplementen die de vetverbranding stimuleren en bijvoorbeeld een platte buik beloven, bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs. Meestal wordt alleen de portemonnee platter.

Voor extra spieren moet je overigens ook lang en gericht trainen. De klassieke oefening voor stevige borsten (de handpalmen tegen elkaar en dan herhaaldelijk de borst- en armspieren spannen) is bijvoorbeeld een lachertje. Je wint er niets mee.

Conclusie

Plaatselijk vermageren is een mythe. Regelmatig conditiesporten, in combinatie met gezonde eetgewoonten, is de beste manier om de taille-omtrek te verminderen.

Referenties

Bodytalk nr.14. Jan Etienne. De mythe van de situp.

American College of Sports Medicine. Fit Society. Winter 2001: 8-9.

American College of Sports Medicine. Fit Society. Zomer 2006: 2.

American Journal of Clinical Nutrition. 2005; 82: 222S-225S.

www.voedingscentrum.nl

klokje bij datum van publicatie verschenen op 05/08/2014 | Cebam | geschreven door Marleen Finoulst